Shape Shape Shape

Chi tiết bài viết

Từ Peak Games đến “Founder Factory”: Thổ Nhĩ Kỳ nhân bản đội ngũ làm game như thế nào? Việt Nam có thể học hỏi được gì?

Từ Peak Games đến “Founder Factory”: Thổ Nhĩ Kỳ nhân bản đội ngũ làm game như thế nào? Việt Nam có thể học hỏi được gì? 21Oct

Từ Peak Games đến “Founder Factory”: Thổ Nhĩ Kỳ nhân bản đội ngũ làm game như thế nào? Việt Nam có thể học hỏi được gì?

Key questions:

  • Điều gì khiến Thổ Nhĩ Kỳ liên tục tạo ra những studio game thành công trên thị trường toàn cầu?
  • Từ Peak Games đến “Founder Factory”: Một studio game có thể tạo ra hàng chục studio mới như thế nào?
  • Các studio Việt Nam có thể học hỏi được gì từ hệ sinh thái game của Thổ Nhĩ Kỳ?

Một tựa game thành công có thể đưa một studio lên bản đồ ngành game toàn cầu. Nhưng đáng chú ý hơn là khi những người từng làm nên sản phẩm tiếp tục thành lập doanh nghiệp mới và tạo ra những sản phẩm thành công khác. Thổ Nhĩ Kỳ là một trường hợp tiêu biểu khi hình thành hệ sinh thái game mobile có khả năng liên tục tạo ra những studio cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Đằng sau Peak Games, Dream Games hay Rollic là sự kết hợp giữa nhân tài chất lượng cao, những công ty thành công liên tục sinh ra founder mới và một hệ sinh thái hỗ trợ lẫn nhau. Việt Nam cũng đang xuất hiện những tín hiệu tương tự. Câu hỏi không chỉ là làm thế nào để tạo ra một game hit, mà còn là làm thế nào để liên tục tạo ra những đội ngũ đủ năng lực làm game tốt.

Peak Games: Một thương vụ tỷ đô và hiệu ứng vượt ra ngoài doanh nghiệp

Từ một ý tưởng bị hoài nghi đến kỳ lân công nghệ đầu tiên

Khi Sidar Şahin, nhà sáng lập Peak Games, muốn xây dựng một công ty có tầm vóc như Google tại Thổ Nhĩ Kỳ, nhiều người cho rằng tham vọng ấy phi thực tế. Từ những trò chơi bài và board game, Peak phát triển các sản phẩm puzzle nổi bật như Toy Blast và Toon Blast. Năm 2017, Zynga mua lại mảng game bài với giá khoảng 100 triệu USD; năm 2020, hãng mua lại phần còn lại với giá khoảng 1,8 tỷ USD, đưa Peak trở thành kỳ lân game đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ.

Quan trọng hơn, thương vụ này chứng minh một studio tại Thổ Nhĩ Kỳ có thể thành công trên quy mô quốc tế, tạo tiền lệ cho những nhà sáng lập mới và thay đổi cách nhà đầu tư nhìn nhận thị trường.

Từ Peak Games đến “Founder Factory”: Khi kinh nghiệm được nhân rộng

Hiệu ứng lan tỏa từ Peak không phải một trường hợp đơn lẻ. Báo cáo The State of Turkish Gaming Ecosystem 2025 ghi nhận cựu nhân sự Peak Games đã thành lập 43 studio game, thu hút khoảng 860 triệu USD vốn đầu tư. Các cựu nhân sự Gram Games tham gia thành lập 18 studio; những người từng làm việc tại Dream Games và Good Job Games lần lượt tham gia hình thành 8 và 5 studio mới.

Các con số này cho thấy kinh nghiệm không nhất thiết phải nằm lại trong doanh nghiệp đã tạo ra nó. Khi nhân sự dịch chuyển giữa các studio hoặc thành lập công ty riêng, những gì họ từng học được có thể tiếp tục được sử dụng trong một môi trường mới. Họ hiểu hơn về cách xây dựng prototype, kiểm chứng giả thuyết, thiết kế gameplay, phân tích hành vi người chơi, tối ưu monetization và vận hành sản phẩm sau phát hành.

Đó là cơ chế thường được gọi là “Founder Factory”: những doanh nghiệp thành công trở thành nơi đào tạo thế hệ nhân sự có khả năng sáng lập và điều hành doanh nghiệp tiếp theo. Quan trọng hơn, mỗi thế hệ không nhất thiết phải lặp lại nguyên vẹn cách làm của thế hệ trước. Họ có thể kế thừa những năng lực đã được kiểm chứng, đồng thời tìm ra cách tiếp cận mới phù hợp với sản phẩm và thị trường của mình.

Điều gì giúp hệ sinh thái Thổ Nhĩ Kỳ phát triển nhanh?

Founder Factory không tự nhiên xuất hiện sau một thương vụ thành công. Để kinh nghiệm có thể chuyển hóa thành doanh nghiệp mới, cần có những người đủ năng lực, một môi trường cho phép họ tích lũy kinh nghiệm thực tế và một hệ sinh thái có khả năng hỗ trợ quá trình khởi nghiệp.

Từ giảng đường tới studio: Quá trình đào tạo nhân tài

Ở phía nhà trường, các đại học kỹ thuật hàng đầu như Middle East Technical University (METU) và Bilkent được giới trong ngành đánh giá là đã đóng góp đáng kể vào thành công của ngành game Thổ Nhĩ Kỳ, với lực lượng sinh viên tốt nghiệp ở đẳng cấp thế giới. Bên cạnh đào tạo chính quy, các chương trình ngắn hạn gắn với doanh nghiệp cũng được triển khai: bootcamp phát triển casual game và game art do Google, Patika và Kodluyoruz tổ chức có học viên được 28 công ty game tuyển dụng.

Ở phía doanh nghiệp, các studio lớn chủ động cạnh tranh để giành nhân tài với những ngành trả lương cao nhất. Theo Deconstructor of Fun, những thương vụ thoái vốn lớn đã kéo nhân tài từ các trường đại học hàng đầu và các công ty uy tín ngoài ngành về với game, và game hiện là ngành được sinh viên mới tốt nghiệp tại Thổ Nhĩ Kỳ mong muốn làm việc nhất. Gamigion ghi nhận Dream Games trả hơn 7.000 USD thực nhận mỗi tháng cho vị trí Product Specialist và Software Engineer mới ra trường, trong khi lương tối thiểu khoảng 600 USD. Mục tiêu không chỉ là tuyển người, mà là đặt ngành game vào cùng nhóm lựa chọn với tài chính và big tech trong mắt sinh viên xuất sắc của Koç, Sabancı, Boğaziçi, METU hay Bilkent. Mobidictum cũng nhận định mức lương ngành game tại Thổ Nhĩ Kỳ đã tiệm cận một số thị trường châu Âu, và Dream Games, Peak thường thu hút sinh viên tốt nghiệp xuất sắc từ các trường đại học hàng đầu.

Vì vậy, hệ sinh thái game của họ sở hữu những người tài năng tinh hoa từ các trường đại học top đầu, cộng với khả năng liên tục tạo ra founder và startup, cùng một hệ sinh thái đa dạng thành phần và cực kỳ hỗ trợ lẫn nhau. Ba yếu tố này cộng lại tạo nên một thị trường cực kỳ mạnh.

Hệ sinh thái tạo điều kiện cho thế hệ tiếp theo

Không chỉ vậy, Thổ Nhĩ Kỳ còn có mạng lưới doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ tương đối phát triển. Hiện có 13 tổ chức ươm tạo, 22 chương trình tăng tốc liên quan đến game và 747 startup game đang hoạt động. Trường học đào tạo nhân tài, studio giúp nhân sự tích lũy kinh nghiệm thực tế, còn nhà đầu tư và các chương trình hỗ trợ tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển.

Các thương vụ thoái vốn cũng tạo ra thế hệ founder mới. Peak Games được bán với giá 1,8 tỷ USD, tạo động lực để những nhân sự giàu kinh nghiệm tự thành lập công ty. 

Ngoài ra, Chính phủ cũng hỗ trợ phần lớn chi phí UA, phí nền tảng cùng các khoản hỗ trợ nhân viên. Nó giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để thử nghiệm sản phẩm và thu hút người dùng ở giai đoạn mà kết quả kinh doanh còn nhiều bất định. 

Thành công của Thổ Nhĩ Kỳ vì vậy không đến từ một yếu tố riêng lẻ. Đó là sự kết hợp giữa nhân tài chất lượng cao, những studio có khả năng đào tạo qua thực tiễn, các founder tiếp tục xây dựng doanh nghiệp mới và một hệ sinh thái hỗ trợ quá trình này. Khi những yếu tố ấy cùng tồn tại, thành công của một studio có cơ hội trở thành năng lực chung của cả thị trường.

Việt Nam: Những tín hiệu đầu tiên

Việt Nam chưa có một hệ sinh thái Founder Factory rõ nét như Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng những dấu hiệu ban đầu của quá trình này đã xuất hiện. Tính đến 2026, Việt Nam ghi nhận một hiện tượng đáng chú ý ngày càng nhiều công ty mới thành lập có founder đi ra từ chính các công ty game Việt đã thành công.

Dino Games là một ví dụ với đội ngũ sáng lập đi ra từ iKame, cựu CEO mảng Gaming của iKame Trương Ngọc Cường cùng một số cựu lãnh đạo iKame lập công ty mới tại Hà Nội. Đội ngũ sáng lập từng tham gia những sản phẩm đạt hơn 2 tỷ người dùng, phát hành hơn 200 game và tạo doanh thu chín chữ số; lộ trình gồm hybrid/IAP puzzle, racing & simulation 3D và midcore. Gamigion gọi đây là khả năng một “Peak Games moment” của Việt Nam. HiGame có nhân sự từng làm việc tại OneSoft; nhà sáng lập kiêm CEO của MOMIN GAMES từng đảm nhiệm các vị trí COO và CTO tại Minder Games; CEO của Doors Games từng làm việc tại Bravestars; hay Jurrac cũng được hình thành từ những nhân sự có kinh nghiệm tại Gapu. Những trường hợp này cho thấy kinh nghiệm tích lũy trong các studio Việt thành công đang bắt đầu được chuyển hóa thành thế hệ doanh nghiệp tiếp theo

Ngành game Việt Nam có thể rút ra bài học gì từ thành công của Thổ Nhĩ Kỳ?

Bài học từ Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ nằm ở việc tạo ra một studio thành công, mà còn ở cách kinh nghiệm từ studio đó tiếp tục được vận dụng ở những doanh nghiệp mới. Với Việt Nam, quá trình này có thể bắt đầu từ những thay đổi cụ thể trong cách phát triển nhân lực, xây dựng sản phẩm và chia sẻ tri thức trong ngành.

Thứ nhất, học hỏi  trực tiếp từ các chuyên gia trong ngành. Những cơ hội kết nối với thị trường quốc tế đang đến gần hơn. Các hội nghị chuyên ngành, chương trình tăng tốc và hoạt động kết nối nhà phát hành có thể giúp studio Việt Nam tiếp cận những người đã có kinh nghiệm phát triển sản phẩm toàn cầu. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất là studio có thể đưa prototype, dữ liệu retention, kết quả thử nghiệm quảng cáo hoặc bài toán monetization của chính mình vào các buổi làm việc với chuyên gia. Qua đó, đội ngũ không chỉ nhận được lời khuyên cho một vấn đề cụ thể, mà còn hiểu cách người có kinh nghiệm phân tích vấn đề, lựa chọn chỉ số và quyết định bước thử nghiệm tiếp theo.

Thứ hai, học sâu từ nguyên lý đến thực hành thay vì chỉ sao chép game hit cùng GameGeek MasterClass. Bắt đầu từ một cơ chế game đã được thị trường kiểm chứng không sai, nhưng đội ngũ cần hiểu vì sao cơ chế đó hiệu quả, phù hợp với nhóm người chơi nào và có thể cải thiện điểm gì. Đây là cách chuyển từ việc làm theo những gì thị trường đang có sang năng lực tự tìm ra hướng phát triển sản phẩm. Khi nhân sự hiểu được nguyên lý và có khả năng kiểm chứng giả thuyết, kinh nghiệm ấy sẽ có giá trị ngay cả khi họ chuyển sang một dòng game hoặc mô hình kinh doanh khác.

Thứ ba, hệ thống hóa kinh nghiệm bên trong doanh nghiệp. Những bài học từ thử nghiệm thất bại, thay đổi chiến lược monetization hay quyết định dừng một dự án cần được ghi lại cùng bối cảnh và lý do đằng sau quyết định. Nhờ đó, nhân sự mới có thể tiếp nối kinh nghiệm từ các dự án trước, thay vì phải tự tìm lại câu trả lời hoặc lặp lại những sai lầm cũ. Đây cũng là cách hạn chế việc tri thức bị mất đi khi nhân sự rời công ty hoặc dự án kết thúc.

Thứ tư, tạo cơ hội để người đi trước hỗ trợ thế hệ tiếp theo. Các founder và chuyên gia giàu kinh nghiệm có thể đóng góp thông qua cố vấn, chia sẻ chuyên môn, hợp tác phát triển sản phẩm hoặc kết nối với nhà phát hành và nhà đầu tư. Những hoạt động này giúp các đội ngũ mới tiếp cận kinh nghiệm thực tế nhanh hơn, đồng thời mở rộng mạng lưới quan hệ trong ngành. Nguồn vốn dành cho game studio Việt Nam cũng đang có những chuyển động mớ. Panthera hoàn tất vòng seed 1,5 triệu USD với sự tham gia của CyberAgent Capital, và Garena Việt Nam vừa công bố mảng đầu tư mạo hiểm dành cho các game studio trong nước.

Việt Nam đã xuất hiện những studio mới được thành lập bởi nhân sự từng làm việc tại các doanh nghiệp game có kinh nghiệm. Tuy nhiên, để những tín hiệu ban đầu này phát triển thành một cơ chế có khả năng tiếp nối qua nhiều thế hệ, ngành game cần giúp nhân sự tích lũy chuyên môn sâu hơn, giúp doanh nghiệp lưu giữ tri thức và tạo cơ hội để người đi trước hỗ trợ người đi sau. Việt Nam không cần chờ một thương vụ tỷ đô mới bắt đầu quá trình đó mà xây dựng những điều kiện để thành công của một studio có thể trở thành nền tảng cho những studio tiếp theo.

Reference

Thẻ
Chia sẻ: